Landelijke ontwikkelingen
Met de Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 is een aantal bewegingen in gang gezet om het jeugdstelsel te verbeteren. De transitie van de jeugdzorg bevindt zich in een cruciale fase. Per 1 januari 2026 is bijvoorbeeld de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg van kracht geworden. Deze wet verplicht gemeenten om regionaal samen te werken bij de inkoop van specialistische zorg, om zo de beschikbaarheid voor de meest kwetsbare kinderen te garanderen.
Vanuit de Hervormingsagenda wordt gekoerst op stevige lokale teams. Deze stevige lokale teams zijn ook nodig om het Toekomstscenario te realiseren. Het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming beschrijft een route om te komen tot een beter stelsel van jeugdbescherming. Volgens het Toekomstscenario biedt het Regionale Veiligheidsteam (RVT) ten opzichte van het Lokale team aanvullende expertise en bevoegdheden op het gebied van veiligheid. In deze organisatie zijn functies zoals de Gecertificeerde Instellingen, Veilig Thuis en (een deel) van de Raad voor de Kinderbescherming samengebracht.
Op korte termijn wordt het Convenant Stevige Lokale teams verwacht. Waarin de VNG, het ministerie van VWS en diverse cliënt- en brancheorganisaties de ambities uit het Richtinggevend Kader toegang, lokale teams en integrale dienstverlening hebben uitgewerkt. Dit betreft onder meer afspraken over het toevoegen van expertise aan of dicht rondom de lokale teams, om verwijzingen naar specialistische hulp te voorkomen. Ook worden er afspraken gemaakt over de samenwerking tussen huisartsen en lokale teams.
Regionale ontwikkelingen
Daarnaast loopt het proces rond de nieuwe regionale inkoop specialistische jeugdhulp door Sociaal Domein Fryslân (SDF). Omdat de huidige contracten onvoldoende toekomstbestendig bleken, worden deze per 1 januari 2028 vervangen door nieuwe afspraken. Deze inkoop voor specialistische jeugdhulp is ondersteunend aan onze lokale visie: we kopen regionaal alleen in wat we lokaal niet kunnen organiseren.
De koers van De Fryske Marren
In onze eigen gemeente zijn deze ontwikkelingen vertaald in de Strategische Beleidsagenda Sociaal Domein 2026-2032 waarin het beleidskader Kansrijk opvoeden en opgroeien onderdeel van is. Wij maken hierin de bewuste keuze voor:
- Inzetten op ombuigen van individuele, geïndiceerde trajecten naar lichte, zo mogelijk collectieve, ondersteuning in de sociale basis.
- Een stevige sociaalpedagogische basis door gebruik te maken van voorzieningen die voor elk kind toegankelijk zijn, zoals onderwijs, jongerenwerk, sport en cultuur, met het doel om hulpvragen zo vroegtijdig en laagdrempelig op te pakken.
- Een integrale gezinsaanpak: we kijken naar het hele gezin, waarbij ook bestaanszekerheid en stabiel wonen als voorwaarden voor een gezonde start worden meegenomen. Problemen van kinderen staan immers nooit op zichzelf.
We staan daarmee de komende tijd voor de opgave om de sociale en pedagogische basis te versterken en te gaan werken met stevige lokale teams en lokale basishulp, opdat ondersteuningsvragen van jeugdigen zoveel mogelijk voorkomen worden en lokaal worden opgepakt. Dit betreft een bredere opgave dan jeugdhulp alleen en vraagt nadrukkelijk om het verbinden met onder andere onderwijs, (preventieve) gezondheid en bestaanszekerheid.